“Η αρχαία ελληνική τραγωδία και το ψηφιακό θέατρο: Ερείπια, μεταμορφώσεις, δραματουργίες”, της Αγγελικής Πούλου, Αθήνα, Εκδόσεις Αιγόκερως, Σεπτέμβριος 2020.
Η παρούσα έκδοση εξερευνά τη συνάντηση των ψηφιακών μέσων με τις παραστατικές τέχνες, καθώς και την πρόσληψη της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας στην ψηφιακή εποχή.
Αναλύοντας το έργο σπουδαίων σκηνοθετών στην Ευρώπη (Krzysztof Warlikowski, Romeo Castellucci, Guy Cassiers, Katie Mitchell, Ivo Van Hove), αλλά και επιτελέσεις καλλιτεχνικών κολεκτίβων (Crew, Urland, Medea Electronique, Motus), που εγγράφονται στη διατομή θεάτρου και ψηφιακής επιτέλεσης, τέχνης και τεχνολογίας, εξετάζει ζητήματα επιτέλεσης και σκηνοθεσίας, με φόντο την αρχαία ελληνική τραγωδία, μέσα από θεατρικά αλλά και φιλοσοφικά εργαλεία, στη διατομή τέχνης/τεχνολογίας.
Ασχολείται με τις πρωτοποριακές παραγωγές και συζητήσεις για την ψηφιακή –και μη– επιτέλεση, διερευνώντας μεθοδολογίες και πρακτικές: η επιτελεστικότητα, η έννοια του απευθείας, η εμβύθιση, η διαμεσικότητα, το θέατρο ως υπερμέσο, η ριζωματική τεχνολογική θραυσματοποίηση, η ραψωδιακότητα και η δραματουργία των νέων μέσων. Δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με την ανάλυση της παράστασης και τη φιλοσοφία και την ανθρωπολογία της τέχνης και της τεχνικής.
Τα ψηφιακά μέσα γίνονται ισοδύναμο του λόγου
Το βιβλίο δείχνει τις μεταμορφώσεις του κλασικού μέσα από τη συνάντησή του με τα ψηφιακά μέσα του ήχου, της εικόνας, της διάδρασης. Οι καλλιτέχνες, με τη χρήση της τεχνολογίας, νοηματοδοτούν στο παρόν μια σειρά κομβικών εννοιών για την τραγωδία, όπως η κοινότητα, η πόλις, η ύβρις, η μάσκα, η σύγκρουση, το τραγικό, και δημιουργούν ισοδύναμες αισθήσεις στον σύγχρονο θεατή.
Τα ψηφιακά μέσα γίνονται ισοδύναμο του λόγου. Ο Οίκος, το βασιλικό ανάκτορο μπροστά και εντός του οποίου συντελούνται τα περισσότερα γεγονότα και οι συγκρούσεις, αντικαθίσταται από την οθόνη παλίμψηστο: μέσα στην εικόνα ζούμε, συγκρουόμαστε, παράγουμε ιστορία. Η σύμβαση της μάσκας οδηγεί στον πειραματισμό με τις τεχνολογίες του ήχου.
Η πολυσυζητημένη πολιτική λειτουργία της τραγωδίας στο πλαίσιο της δημοκρατικής Αθήνας και η δημιουργία του αισθήματος κοινότητας αναπλάθονται πλέον μέσα από την ψηφιακή τεχνολογία. Oι θεατές σχηματίζουν εφήμερες κοινότητες στη συνάντησή τους μέσα στο τεχνολογικό περιβάλλον, η ριζωματική θραυσματοποίηση της θεατρικής σκηνής «κρύβει» την κοινότητα, για να τη μετατρέψει σε εικονική κοινότητα. Τέλος, είναι το τραγικό που αναπτύσσεται ως ιδέα και ως επιτελεστικό φαινόμενο.
Ενώ καταγράφονται και αναλύονται οι δουλειές καλλιτεχνών, όσον αφορά στη σχέση της τέχνης με την σύγχρονη τεχνολογία, ολοκληρωμένες θεωρητικές μελέτες ή εμπειρικές έρευνες που να αφορούν ακριβώς στη σύζευξη και αλληλεπίδραση του αρχαίου ελληνικού δράματος και της ψηφιακής τεχνολογίας δεν έχουν εντοπιστεί στην διεθνή και εγχώρια βιβλιογραφία και επιστημονική δραστηριότητα.
Βέβαια, αρκετοί μελετητές έχουν καταπιαστεί με μια πιο συνολική θεώρηση της σκηνικής πραγμάτωσης του αρχαίου ελληνικού δράματος στις ΗΠΑ, την Ευρώπη, τη Γερμανία ή τη Γαλλία και την Ελλάδα, κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων δεκαετιών.
Καθώς και άλλοι ερευνητές έχουν επισταμένως ασχοληθεί με τις νέες τεχνολογίες και την εμπλοκή τους στις παραστατικές τέχνες, το εν λόγω θέμα βρίσκει την αξία του αφενός σ’ αυτό το έλλειμμα καταγραφής και ανάλυσης αλλά και στην προσπάθειά του να ενιαιοποιήσει την εμπειρία και να καταλήξει σε συμπεράσματα που αναπτύσσουν τη συζήτηση μεταφέροντάς τη σε νέα ανεξερεύνητα εδάφη για τα Νέα Μέσα και τις Παραστατικές Τέχνες.
Λίγα λόγια για τη συγγραφέα
Η Αγγελική Πούλου είναι διδάκτωρ Θεατρικών Σπουδών (École Doctorale Arts et Médias, Université de la Sorbonne Nouvelle-Paris III & Τμήμα Θεατρικών Σπουδών Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών), κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στο Θέατρο και τις Τέχνες του Θεάματος (Institut d’Etudes Théâtrales, Université de la Sorbonne Nouvelle-Paris III) και πτυχιούχος του Τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Είναι μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Έρευνας και Τεκμηρίωσης Παραστάσεων Αρχαίου Δράματος (ArcNet) και συνεργάτης της πλατφόρμας για την σύγχρονη δραματουργία Greek Play Project.
Διδάσκει στο Τμήμα Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του ΕΚΠΑ, καθώς και στο ΠΜΣ Ελληνικό και Παγκόσμιο Θέατρο: Δραματουργία, Παράσταση, Εκπαίδευση του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ. Έχει διδάξει δραματουργία και ιστορία σκηνοθεσίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Université de la Sorbonne Nouvelle-Paris III) και της Ναντέρ (Université de Nantere-Paris X). Είναι μέλος της συντακτικής ομάδας της Επιστημονικής Επιθεώρησης ΚΡΙΣΗ. Ως επιμελήτρια και δραματουργός είναι μέλος της καλλιτεχνικής κολεκτίβας Medea Electronique.
