Οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν σε μια εκεχειρία δύο εβδομάδων την μόλις μία ώρα πριν λήξει το τελεσίγραφο του Ντόναλντ Τραμπ για με την Τεχεράνη να συμφωνεί να ανοίξει προσωρινά το στενό του Ορμούζ.
Καθώς ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι αναστέλλει τα σχέδιά του για κλιμάκωση των επιθέσεων σε όλο το Ιράν, δήλωσε επίσης ότι είχε λάβει μια πρόταση 10 σημείων από την Τεχεράνη, η οποία αποτελούσε «εφαρμόσιμη βάση για διαπραγματεύσεις».
Ποιες απαιτήσεις περιλαμβάνονται στο 10 σημείων σχέδιο σχέδιο του Ιράν;
Σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, το Ιράν θα αποδεχτεί τον τερματισμό του πολέμου μόνο όταν οριστικοποιηθούν οι λεπτομέρειες σύμφωνα με ένα ειρηνευτικό σχέδιο 10 σημείων που φέρεται να υποβλήθηκε στον Λευκό Οίκο μέσω Πακιστανών μεσολαβητών.
Η λίστα των 10 σημείων, που δημοσιεύθηκε από τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, περιλαμβάνει μια σειρά από όρους που οι ΗΠΑ έχουν απορρίψει στο παρελθόν. Το σχέδιο απαιτεί:
1. Δέσμευση για μη επιθετικότητα
2. Ο έλεγχος του Ιράν επί του Στενού του Ορμούζ
3. Αποδοχή του εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν
4. Άρση όλων των πρωτογενών κυρώσεων
5. Άρση όλων των δευτερογενών κυρώσεων
6. Λήξη όλων των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ
7. Λήξη όλων των αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου
8. Καταβολή αποζημίωσης στο Ιράν
9. Απόσυρση των μαχητικών δυνάμεων των ΗΠΑ από την περιοχή
10. Παύση του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου
Σημειώνεται, σύμφωνα με τον Guardian, πως η αναφορά περί «αποδοχής του απεμπλουτισμού ουρανίου» περιλαμβάνεται στο κείμενο στα φαρσί αλλά για λόγους που παραμένουν ασαφείς, η φράση αυτή έλειπε από τις αγγλικές εκδόσεις του κειμένου που κοινοποίησαν Ιρανοί διπλωμάτες σε δημοσιογράφους.
Τι σημαίνει το σχέδιο κατάπαυσης του πυρός για το Στενό του Ορμούζ;
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι η ασφαλής διέλευση από το Στενό θα επιτραπεί υπό ιρανική στρατιωτική διαχείριση. Δεν ήταν άμεσα σαφές εάν αυτό σήμαινε ότι το Ιράν θα χαλαρώσει πλήρως τον έλεγχο του στην πλωτή οδό.
Το σχέδιο φαίνεται να επιτρέπει στο Ιράν και το Ομάν να χρεώνουν τέλη διέλευσης ανά πλοίο που διέρχεται από τα Στενά, σύμφωνα με δημοσιεύματα και όπως υποστηρίζουν ιρανικά κρατικά ΜΜΕ αν και δεν είναι σαφές εάν το τέλος τελικά θα επιβληθεί. Το Ιράν θα χρησιμοποιήσει στη συνέχεια τα χρήματα που θα συγκεντρώσει για την ανοικοδόμηση της χώρας.
Εάν οι ειρηνευτικές συνομιλίες αποτύχουν, η Τεχεράνη μπορεί να επιδιώξει ξανά να κλείσει τα Στενά.
Θα συμφωνήσουν οι ΗΠΑ με αυτό το σχέδιο 10 σημείων και τις προτάσεις του Ιράν;
Από τότε που ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και του Ιράν σχετικά με την κατάσταση του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης πριν από σχεδόν ένα χρόνο, οι εντελώς διαφορετικές απαιτήσεις τους και τα όρια σε ό,τι θα παραχωρούσε η κάθε πλευρά έχουν αποδειχθεί εμπόδιο για οποιαδήποτε διαρκή συμφωνία.
Η απαίτηση του Ιράν να διατηρήσει τον έλεγχο του στενού του Ορμούζ έχει επισημανθεί ως ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς δεν είχε κανέναν έλεγχο επί του στενού πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Ο ίδιος ο Τραμπ δεν έχει σχολιάσει άμεσα τις απαιτήσεις του Ιράν, αλλά δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα «βοηθήσουν στην αύξηση της κυκλοφορίας στο στενό του Ορμούζ».
Ειδικοί και αναλυτές έχουν υποστηρίξει ότι οι μαξιμαλιστικές απαιτήσεις του Ιράν είναι απίθανο να συμφωνηθούν από τις ΗΠΑ, αλλά μάλλον θα αποτελέσουν τη βάση για συνομιλίες.
Είναι το Ισραήλ μέρος της συμφωνίας;
Το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ υποστηρίζει την απόφαση των ΗΠΑ να αναστείλουν τις επιθέσεις κατά του Ιράν για δύο εβδομάδες, αλλά ότι η εκεχειρία δεν περιλαμβάνει τον Λίβανο. Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν είχε δηλώσει προηγουμένως ότι η συμφωνημένη εκεχειρία κάλυπτε «παντού, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
Το γραφείο του Νετανιάχου δήλωσε ότι η Τεχεράνη πρέπει να ανοίξει αμέσως το Στενό και να σταματήσει τις επιθέσεις κατά των ΗΠΑ, του Ισραήλ και των χωρών της περιοχής. Το Ισραήλ δήλωσε επίσης ότι υποστηρίζει τις προσπάθειες των ΗΠΑ να διασφαλίσουν ότι το Ιράν δεν αποτελεί πλέον πυρηνική, πυραυλική ή «τρομοκρατική» απειλή.
Η ισραηλινή επίθεση στον Λίβανο έχει σκοτώσει τουλάχιστον 1.500 ανθρώπους και έχει εκτοπίσει 1,2 εκατομμύρια άλλους. Ο Λίβανος παρασύρθηκε στον πόλεμο όταν η Χεζμπολάχ εκτόξευσε πυραύλους στο Ισραήλ σε ένδειξη αλληλεγγύης με την Τεχεράνη.
Τι θα συμβεί στη συνέχεια;
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, ο οποίος βοήθησε στη μεσολάβηση για την κατάπαυση του πυρός, δήλωσε σε μια ανάρτηση στο X ότι είχε προσκαλέσει ιρανικές και αμερικανικές αντιπροσωπείες να συναντηθούν στο Ισλαμαμπάντ την Παρασκευή.
Η Τεχεράνη έχει δηλώσει ότι θα συμμετάσχει στις συνομιλίες. Ο Λευκός Οίκος δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο συνομιλιών με το Ιράν, αλλά αυτές δεν έχουν οριστικοποιηθεί.
Τι συνέβη στις ώρες που προηγήθηκαν της παύσης της προθεσμίας από τον Τραμπ;
Αργά την Τρίτη, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν προέτρεψε τον Τραμπ να παρατείνει την προθεσμία του κατά δύο εβδομάδες για να επιτρέψει την προώθηση της διπλωματίας. Σε μια ανάρτηση στο X, ο Σαρίφ, η χώρα του οποίου ηγείται των διαπραγματεύσεων, ζήτησε επίσης από το Ιράν να ανοίξει για δύο εβδομάδες το στενό του Ορμούζ.
Η Κίνα, η οποία είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Τεχεράνης, ενθάρρυνε τους Ιρανούς να βρουν έναν τρόπο για κατάπαυση του πυρός καθώς προχωρούσαν οι συνομιλίες, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους που δεν είχαν εξουσιοδότηση να σχολιάσουν και μίλησαν στο AP υπό τον όρο της ανωνυμίας. Ο Τραμπ δήλωσε στο AFP την Τρίτη ότι πιστεύει ότι η Κίνα βοήθησε το Ιράν να μπει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Με την εκστρατεία για τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ να εντείνεται, τα ποσοστά αποδοχής του Τραμπ έχουν φτάσει στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ, εκθέτοντας το Ρεπουμπλικανικό κόμμα σε κίνδυνο να χάσει τις οριακές πλειοψηφίες του στο Κογκρέσο. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι σημαντικές πλειοψηφίες των Αμερικανών είναι αντίθετες στον πόλεμο και απογοητευμένες από την αύξηση του κόστους της βενζίνης.
Newsroom, Κανάλι Ένα 90,4fm, ΚΠ
Α.Δ.
