Όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ χτύπησαν το Ιράν το Σάββατο το πρωί, «πολύ λίγοι» στην Ευρώπη ενημερώθηκαν εκ των προτέρων ότι οι αεροπορικές επιθέσεις επρόκειτο να ξεκινήσουν, δήλωσε στο CNBC ανώτερος βουλευτής του μπλοκ.
Αυτό υπηστηρίζει ο Χάνα Νόιμαν, μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και πρόεδρος της αντιπροσωπείας για τις σχέσεις με το Ιράν.
Δήλωσε στο «Squawk Box Europe» του CNBC ότι ακόμη και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ηγέτης της μεγαλύτερης οικονομίας της ΕΕ, «είχε ενημερωθεί μόλις λίγα λεπτά νωρίτερα».
Η μη ειδοποίησης αντικατοπτρίζει το πώς, τέσσερις ημέρες μετά την εντεινόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, η Ευρώπη έχει μείνει σε μεγάλο βαθμό στο περιθώριο, αν και ο ευρύτερος οικονομικός αντίκτυπός προμηνύει πιθανές αναταραχές για την ήπειρο.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αλμπέρτο Κόστα, εξέδωσαν μια αρχική δήλωση το Σάββατο ότι η ΕΕ παρακολουθούσε τις εξελίξεις με ανησυχία και ότι είχε μια «σταθερή δέσμευση για την προστασία της περιφερειακής ασφάλειας και σταθερότητας».
Την Κυριακή, η ΕΕ δήλωσε ότι θα προστατεύσει την ασφάλεια και τα συμφέροντα της ΕΕ, «μεταξύ άλλων μέσω πρόσθετων κυρώσεων». Αλλά ο Μερτς φάνηκε να αποστασιοποιείται από αυτό, λέγοντας ότι οι κυρώσεις δεν είχαν λειτουργήσει και ότι η χρήση βίας ήταν κατάλληλη.
«Δεν ήμασταν προετοιμασμένοι να επιβάλουμε θεμελιώδη συμφέροντα με στρατιωτική δύναμη εάν χρειαζόταν. Επομένως, τώρα δεν είναι η ώρα να κάνουμε κηρύγματα στους εταίρους και τους συμμάχους μας. Παρά όλες τις αμφιβολίες μας, συμμεριζόμαστε πολλούς από τους στόχους τους, χωρίς να μπορούμε να τους επιτύχουμε οι ίδιοι», δήλωσε σε ομιλία του την Κυριακή.
Ένας τομέας όπου η Ευρώπη θα μπορούσε να ασκήσει πίεση στις ΗΠΑ είναι η χρήση των στρατιωτικών βάσεων της Ουάσινγκτον, οι οποίες της επιτρέπουν να εξαπολύει επιθέσεις πιο εύκολα.
Το Ηνωμένο Βασίλειο έπεσε στη δυσμένεια του Τραμπ, αφού αρχικά αρνήθηκε να δώσει στις ΗΠΑ άδεια να χρησιμοποιήσουν τις στρατιωτικές τους βάσεις, μόνο και μόνο για να κάνει στροφή 180 μοιρών τη Δευτέρα, επιτρέποντάς τους να χρησιμοποιηθούν για «αμυντικές» επιθέσεις σε ιρανικές πυραυλικές εγκαταστάσεις.
Ο Τραμπ έδωσε συνεντεύξεις σε δύο βρετανικές εφημερίδες στις οποίες καταδίκασε τον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, παρά την αλλαγή στάσης του.
Δήλωσε στην Telegraph ότι ήταν «πολύ απογοητευμένος» και ότι «άργησε πολύ» να δοθεί στις ΗΠΑ η άδεια για χρήση βρετανικών βάσεων. Ο Τραμπ δήλωσε στην Sun ότι η σχέση μεταξύ ΗΠΑ και Ηνωμένου Βασιλείου «δεν ήταν αυτή που ήταν».
«Σοβαρά» αντίποινα
Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι, με το καθεστώς του Ιράν να έχει αποδυναμωθεί μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ, «αυτή ήταν η τελευταία μας καλύτερη ευκαιρία να χτυπήσουμε».
«Αυτό που κάνουμε αυτή τη στιγμή και εξαλείφουμε τις απαράδεκτες απειλές που θέτει αυτό το άρρωστο καθεστώς», δήλωσε ο Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Η ΕΕ έχει δηλώσει ότι υποστηρίζει τον στόχο των ΗΠΑ να αποτρέψουν το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο, αλλά οι ηγέτες της ηπείρου ανησυχούν για το κατά πόσον η στρατιωτική δράση παραβιάζει το διεθνές δίκαιο.
«Η πλήρης συνεργασία του Ιράν με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας, καθώς και η τήρηση των νομικών υποχρεώσεων του Ιράν βάσει της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων και της Συμφωνίας Συνολικών Εγγυήσεων είναι κρίσιμης σημασίας και η πυρηνική ασφάλεια αποτελεί κρίσιμη προτεραιότητα», ανέφερε η ΕΕ σε ανακοίνωσή της την Κυριακή.
Η ευρωβουλευτής Νιούμαν δήλωσε στο CNBC ότι οι άμεσες προτεραιότητες του μπλοκ είναι η αντιμετώπιση των επιπτώσεων για την ΕΕ και «να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε μαζί με τους εταίρους μας στον Κόλπο για την αποκλιμάκωση της κατάστασης».
Ερωτηθείσα αν ήταν σχεδόν αδύνατο για την ΕΕ να έχει συμφέρον στην αποκλιμάκωση των εντάσεων, η Νιούμαν είπε ότι θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για να συνεννοηθεί το καθεστώς που έχει απομείνει στην Τεχεράνη, παρά το γεγονός ότι πραγματοποιεί αντίποινα σε όλο τον Κόλπο και δείχνει μικρή όρεξη για διπλωματία.
«Τα αντίποινα του Ιράν είναι αρκετά σοβαρα. Φαίνεται να είναι μεγαλύτερα από ό,τι αναμενόταν… οπότε μπορούμε και πρέπει να χρησιμοποιήσουμε διπλωματικά κανάλια που έχουμε ακόμα για να κάνουμε ίσως κάποιον στο καθεστώς να επανεξετάσει αυτό το είδος κλιμάκωσης», είπε.
«Πρέπει επίσης να συνεργαστούμε, και αυτό είναι κάτι που μπορούμε να κάνουμε μόνο ως Ευρωπαϊκή Ένωση μαζί, για να δούμε πώς μπορούμε να απομακρύνουμε καλύτερα τους Ευρωπαίους πολίτες από την περιοχή και πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε κάποια προστατευτικά μέτρα στην ενεργειακή μας ασφάλεια, αλλά και στις αλυσίδες παράδοσης, σε περίπτωση που η κατάσταση συνεχιστεί έτσι, και ειδικά το Στενό του Ορμούζ συνεχίσει να είναι αποκλεισμένο», είπε.
Ο Καρλ Μπιλντ, πρώην πρωθυπουργός της Σουηδίας και συμπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων, υπερασπίστηκε την ΕΕ όταν μίλησε στο CNBC τη Δευτέρα, λέγοντας ότι το τελικό αποτέλεσμα των ΗΠΑ ήταν ασαφές.
«Αυτό που βλέπουμε τώρα δεν είναι μια καλή εικόνα της συνοχής των πολιτικών των ΗΠΑ. Σαφώς, αυτό είναι κάτι που αποφασίστηκε με πολύ αβέβαιους τρόπους από τον πρόεδρο. Και αν τον ακούσετε, γιατί ξεκίνησε τον πόλεμο, δεν υπάρχει σαφής εξήγηση γι’ αυτό», δήλωσε στο «Squawk Box Europe» του CNBC.
«Όταν ξεκινάς έναν πόλεμο, θα πρέπει να έχεις έναν λόγο γι’ αυτόν. Θα πρέπει να έχεις έναν στόχο [και σε αυτή την περίπτωση] είναι ασαφές και στις δύο περιπτώσεις… και αυτό προσθέτει στη γενική αβεβαιότητα της κατάστασης», είπε.
