Κατά πως λέει ο Κώστας Βάρναλης, «έχει η πλάση κοκκινίσει»… Οι άγριες κόκκινες τουλίπες, οι «λαλάδες» κατά την τοπική διάλεκτο δημιουργούν από τα τέλη Μαρτίου μέχρι τα μέσα του Απριλίου ένα μοναδικό μαγικό κόκκινο τοπίο στους κάμπους της κεντρικής και νότιας ανατολικής Χίου. Που μαζί με ανεμώνες, μαργαρίτες και παπαρούνες, άγριες ορχιδέες αλλά και σπανιότερα είδη δημιουργούν με τα μαστιχόδενδρα και τις ανθισμένες πορτοκαλιές και μανταρινιές την εικόνα μιας μοναδικής Ανοιξιάτικης – Πασχαλιάτικης, πραγματικά λαμπρής νησιώτικης χλωρίδας. Αυτήν που δικαιολογεί απόλυτα το χιώτικο προσωνύμιο της «μυροβόλου» Χίου.
Στα κόκκινα λιβάδια της Χίου και στην ιστορία τους, μας ξεναγεί σήμερα ανήμερα της Λαμπρής ο φυσιοδίφης Γιώργος Μισετζής, πρόεδρος της ΚΟΙΝΣΕΠ Chios trails και μέλος του Συμβουλίου του Φορέα Τουρισμού της Χίου.
«Το γένος tulipa, λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Μισετζής, αριθμεί πάνω από 100 είδη. Δεκαπέντε από αυτά τα βρίσκει κανείς στην Ελλάδα και τα τέσσερα είναι αυτά που απαντώνται στα κόκκινα χιώτικα λιβάδια. Η ονομασία λαλάδες στο νησί, προέρχεται από τον εξελληνισμό της τούρκικης λέξης lale που με τη σειρά της προέρχεται από την πέρσικη ονομασία του συγκεκριμένου λουλουδιού. Δεν είναι δηλαδή το χιώτικο όνομα λαλάδες των τουλιπών παρά η πορεία του λουλουδιού από τη μεσαιωνική Περσία στη σημερινή Τουρκία και από εκεί, στα νησιά και τα υπόλοιπα νότια Βαλκάνια».
Τα τέσσερα είδη των τουλιπών που φιλοξενεί η Χίος και τα οποία βοτανολογικά καταγράφονται με λατινικές ονομασίες είναι η tulipa aegenensis που μοιάζει πολύ με την τουλίπα έμβλημα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, η tulipa udulatifolia με τα κυματιστά φύλλα γνωστή στη Χίο και σαν η τουλίπα του Χριστού ίσως επειδή φυτρώνει κύρια τον Απρίλιο κοντά στις μέρες του Πάσχα, η σπάνια tulipa clusiana με τα λευκά άνθη με τις κόκκινες ρίγες και η tulipa praecox που οι Χιώτες λένε τα κατακόκκινα λουλούδια της και τουρκολαλάδες.
Οι Ολλανδικές τουλίπες από… τη Χίο
Αλήθεια ή ψέματα μια ιστορία στη Χίο λέει πως οι περιβόητες ολλανδικές τουλίπες είναι… χιώτικες. Ένας πρόξενος της Ολλανδίας στη Χίο, λέει ο κ. Μισετζής φέρεται να φόρτωσε βολβούς λαλάδων σε ένα καράβι που πέρασε από τη Χίο με προορισμό την Ολλανδία. Προκλήθηκε κυριολεκτικά μια «τουλιπομανία» με την τουλίπα να ονομάζεται «κόκκινος χρυσός» και να προκαλεί κρίση στο χρηματιστήριο του Άμστερνταμ δημιουργώντας κερδοσκοπική φούσκα. «Έφτασε μάλιστα η τιμή ενός βολβού τουλίπας να είναι όση μιας άμαξας με άλογα» λέει ο κ. Μισετζής. Πάντως, συμπληρώνει ο Χιώτης φυσιοδίφης: «Ένας βολβός τουλίπας από την Ολλανδία μετά από τρεις τέσσερις ανθοφορίες στη Χίο, όταν δηλαδή αποβάλει τις γονιδιακές παρεμβάσεις γίνεται ένας χιώτικος κατακόκκινος τουρκολαλάς».
Ανάγκη προστασίας
Τούτες τις μέρες τα Καμπόχωρα και τα Μαστιχοχώρια της Χίου κοκκινίζουν. Οι λαλάδες δεν διαρκούν πολύ, έχοντας έναν κύκλο ζωής περίπου 10 ημερών. Δεδομένης πια της ευκολίας των μετακινήσεων γίνονται η αφορμή ντόπιοι και επισκέπτες του νησιού να επισκέπτονται την χιώτικη ύπαιθρο μη αρκούμενοι όμως κάποιοι από αυτούς, στην οπτική απόλαυση. Δεν κόβουν απλά τα ιδιαίτερα αυτά λουλούδια για ένα ανθοδοχείο όπου έτσι κι αλλιώς θα ζήσουν λίγες ώρες. Τα τραβάνε ξεριζώνοντάς τα. Έτσι, καταστρέφονται βολβοί που αναπαράγουν τα φυτά. Αλλά και οι σύγχρονες μορφές μηχανικής καλλιέργειας των κτημάτων προσκαλούν ζημιές στους βολβούς. «Είναι ανάγκη λέει ο κ. Μισετζής, να επιδεικνύουμε τον σεβασμό που πρέπει σε ένα τέτοιο φυσικό πλούτο. Αν θέλουμε αυτόν να τον απολαμβάνουμε και στο μέλλον. Ας αρκεστούμε σε μια το πολύ δυο τουλίπες αντί για σακούλες που γεμίζουν με ξεριζωμένα φυτά. Κι αυτά, ας φροντίσουμε να τα κόψουμε με ένα ψαλίδι που θα έχουμε μαζί μας για να μη δημιουργούμε βλάβη στους βολβούς».
«Δεν υπάρχει λόγος να ξεριζώνονται οι τουλίπες. Τα φυτά υποφέρουν και αν δεν τα βοηθήσουμε θα χαθούν» καταλήγει ο κ. Μισετζής.
ΠΗΓΗ ΑΠΕ – ΜΠΕ
Α.Δ.
