Η παγκόσμια οικονομία πρέπει να μεταμορφωθεί ριζικά για να σταματήσει να ανέχεται και να υποστηρίζει τη ρύπανση και τα απόβλητα, προειδοποίησε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες.
Μιλώντας στον Guardian μετά τη συνάντηση κορυφαίων οικονομολόγων παγκοσμίως που διοργάνωσε ο ΟΗΕ, ο Γκουτέρες δήλωσε ότι το μέλλον της ανθρωπότητας απαιτεί την επείγουσα αναθεώρηση των «υφιστάμενων λογιστικών συστημάτων» του κόσμου, τα οποία, όπως είπε, οδηγούν τον πλανήτη στο χείλος της καταστροφής.
«Πρέπει να δώσουμε πραγματική αξία στο περιβάλλον και να υπερβούμε το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν ως μέτρο της ανθρώπινης προόδου και ευημερίας. Ας μην ξεχνάμε ότι όταν καταστρέφουμε ένα δάσος, δημιουργούμε ΑΕΠ. Όταν αλιεύουμε υπερβολικά, δημιουργούμε ΑΕΠ».
Για δεκαετίες, οι πολιτικοί και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν δώσει προτεραιότητα στην ανάπτυξη – όπως μετριέται από το ΑΕΠ – ως τον κυρίαρχο οικονομικό στόχο.
Ωστόσο, οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η ατελείωτη, αδιάκριτη ανάπτυξη σε έναν πλανήτη με πεπερασμένους πόρους οδηγεί όχι μόνο στην κλιματική και φυσική κρίση, αλλά και στην αύξηση της ανισότητας.
Ο Γκουτέρες δήλωσε: «Η υπέρβαση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος αφορά τη μέτρηση των πραγμάτων που πραγματικά έχουν σημασία για τους ανθρώπους και τις κοινότητές τους. Το ΑΕΠ μας λέει το κόστος των πάντων και την αξία του τίποτα. Ο κόσμος μας δεν είναι μια γιγαντιαία εταιρεία. Οι οικονομικές αποφάσεις θα πρέπει να βασίζονται σε κάτι περισσότερο από ένα στιγμιότυπο κέρδους και ζημίας».
Τον Ιανουάριο, ο ΟΗΕ διοργάνωσε ένα συνέδριο στη Γενεύη με τίτλο «Πέρα από το ΑΕΠ», στο οποίο συμμετείχαν κορυφαίοι οικονομολόγοι από όλο τον κόσμο – συμπεριλαμβανομένου του βραβευμένου με Νόμπελ Τζόζεφ Στίγκλιτς, του κορυφαίου Ινδού οικονομολόγου Καουσίκ Μπάσου και της εμπειρογνώμονα σε θέματα μετοχών Νόρα Λούστιγκ.
Η τριάδα αυτή αποτελεί μέρος μιας ομάδας που συγκρότησε ο Γκουτέρες και στην οποία έχει ανατεθεί η σχεδίαση ενός νέου πίνακα ελέγχου μέτρων οικονομικής επιτυχίας που λαμβάνει υπόψη την «ανθρώπινη ευημερία, τη βιωσιμότητα και την ισότητα».
Μια έκθεση που δημοσιεύθηκε από την ομάδα στα τέλη του περασμένου έτους υποστήριζε ότι, καθώς ο κόσμος πάλευε με επανειλημμένα παγκόσμια σοκ τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η ανάγκη για οικονομικό μετασχηματισμό είχε γίνει ολοένα και πιο επείγουσα – από το χρηματοπιστωτικό κραχ του 2008 έως την πανδημία Covid-19.
Ανέφερε ότι αυτά τα γεγονότα επιδεινώθηκαν από την «τριπλή πλανητική κρίση της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας βιοποικιλότητας και της ρύπανσης» και, επιπλέον, προειδοποίησε ότι η ταχεία τεχνολογική αλλαγή ανατρέπει τις αγορές εργασίας και επιδεινώνει την αυξανόμενη ανισότητα.
Ο καθηγητής Μπάσου, ο οποίος συμπροεδρεύει της ομάδας του ΟΗΕ μαζί με τον Λάστινγκ, δήλωσε: «Τα έθνη είναι τόσο κολλημένα στο παιχνίδι της νίκης έναντι άλλων εθνών όσον αφορά τη μέτρηση του ΑΕΠ, που η ευημερία των απλών πολιτών και η βιωσιμότητα αγνοούνται. «Εάν όλα τα νέα εισοδήματα συσσωρεύονται σε λίγα άτομα και το ΑΕΠ αυξάνεται, όλοι οι πολίτες αναμένεται να επευφημήσουν. Αυτό τροφοδοτεί τον υπερεθνικισμό, την ανισότητα και την πόλωση».
Ο καθηγητής Λάστινγκ δήλωσε ότι το ΑΕΠ δεν είχε ποτέ «σχεδιαστεί για να μετρά την ανθρώπινη πρόοδο, ωστόσο παραμένει το κυρίαρχο σημείο αναφοράς της επιτυχίας».
