Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, αυτοαποκαλούμενος ειρηνοποιός που έχει διεκδικήσει το βραβείο Νόμπελ, πέτυχε τελικά μια διπλωματική νίκη τη Δευτέρα, καθώς οι παγκόσμιοι ηγέτες μετέβησαν στην Αίγυπτο για την υπογραφή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα και απελευθέρωσης ομήρων.
Αλλά για να ριζώσει η διαρκής ειρήνη, λένε αναλυτές και διπλωμάτες, ο Τραμπ θα πρέπει να διατηρήσει την πίεση στον άνθρωπο του οποίου την υποστήριξη θα χρειαστεί στις επόμενες φάσεις του σχεδίου του: τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Οι πρόεδροι των ΗΠΑ, από τον Μπιλ Κλίντον μέχρι τον Τζο Μπάιντεν, δυσκολεύτηκαν να συνεργαστούν με τον ισχυρογνώμονα Ισραηλινό ηγέτη, και ακόμη και αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ έχουν απογοητευτεί από ορισμένες ισραηλινές στρατιωτικές επιθέσεις που θεωρούν ότι υπονομεύουν την πολιτική των ΗΠΑ.
Αλλά αυτόν τον μήνα, ο Τραμπ κατάφερε να πιέσει τον Νετανιάχου να αποδεχτεί το πλαίσιο που πρότεινε για μια ευρύτερη ειρηνευτική συμφωνία, ενώ παράλληλα έπεισε άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής να πείσουν τη Χαμάς να επιστρέψει όλους τους Ισραηλινούς ομήρους.
Η «δουλειά», ωστόσο, θα μπορούσε να γίνει πιο δύσκολη από εδώ και πέρα.
Το Ισραήλ και η Χαμάς παραμένουν έντονα διχασμένες σε πολλές πτυχές του σχεδίου 20 σημείων του Τραμπ και, καθώς το Ισραήλ προετοιμάζεται για τις εκλογές του επόμενου έτους, η προσέγγιση του Νετανιάχου μπορεί να αλλάξει καθώς προσπαθεί να διατηρήσει ενωμένο τον δεξιό συνασπισμό του.
«Εισερχόμαστε σε μια πολιτική χρονιά όπου όλα σχετίζονται με προεκλογικές εκστρατείες και οι υπολογισμοί του Νετανιάχου μπορεί να μετατραπούν από την υποχώρηση στην πίεση και στην προσπάθεια να διασφαλίσει την πολιτική του επιβίωση», δήλωσε ο Νίμροντ Γκόρεν, πρόεδρος του Mitvim, ενός ισραηλινού think tank για την εξωτερική πολιτική.
Η δύναμη του ειρηνευτικού σχεδίου του Τραμπ, δήλωσαν οι διπλωμάτες και οι αναλυτές, είναι επίσης και η αδυναμία του.
Το έγγραφο που βρίσκεται στην καρδιά της συμφωνίας αφήνει πολλά ζητήματα ασαφή και καμία πλευρά δεν συμφώνησε στην πραγματικότητα με τα ψιλά γράμματα κάθε όρου. Αυτή η ασάφεια ήταν το κλειδί για να πειστούν και οι δύο πλευρές να υπογράψουν, αλλά σημαίνει επίσης ότι ένα από τα πιο δύσκολα διπλωματικά έργα μόλις ξεκινά.
Μεταξύ των πιθανών σημείων τριβής του ειρηνευτικού σχεδίου του Τραμπ είναι μια συμφωνία βάσει της οποίας η Χαμάς θα αφοπλιστεί και δεν θα παίξει κανένα ρόλο στη μελλοντική διοίκηση της Γάζας.
Ενώ η Χαμάς συμφώνησε γενικά με το σχέδιο του Τραμπ, η επίσημη απάντηση της δεν έκανε καμία αναφορά σε αυτούς τους συγκεκριμένους όρους και οι ηγέτες της Χαμάς έχουν δηλώσει ότι στην πραγματικότητα βλέπουν έναν ρόλο για τους εαυτούς τους στη διακυβέρνηση της μεταπολεμικής Γάζας.
«Υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους αυτό θα μπορούσε να πάει στραβά», δήλωσε ο Τζον Άλτερμαν, ειδικός σε θέματα Μέσης Ανατολής στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών της Ουάσινγκτον και πρώην αξιωματούχος του Υπουργείου Εξωτερικών.
«Είναι δύσκολο να θυμηθούμε μια διεθνή συμφωνία που άφηνε τόσα πολλά να διευθετηθούν αργότερα».
Η ισραηλινή πρεσβεία στην Ουάσινγκτον δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχολιασμό, όπως αναφέρει το Reuters.
Ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος υπονόησε ότι ο Τραμπ είχε αποκτήσει επιρροή στον Νετανιάχου εν μέρει υποστηρίζοντας σθεναρά το Ισραήλ σε άλλα σημαντικά ζητήματα.
Η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ αναγνώρισε επίσημα την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του Ισραήλ και τα αμφισβητούμενα Υψίπεδα του Γκολάν ως μέρος της χώρας, δύο πράγματα που επιδιώκει εδώ και καιρό η ισραηλινή κυβέρνηση.
«Ένα πράγμα που έχει κάνει ο Πρόεδρος Τραμπ με το Ισραήλ… είναι ότι δεν προσπαθεί να είναι μετρημένος», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος. «Ουσιαστικά έχει σταθεί 100% δίπλα στο Ισραήλ. Αλλά χάρη σε αυτό, μπόρεσε να τους βοηθήσει να οδηγηθούν τα πράγματα προς τη σωστή κατεύθυνση».
Ένας πιο αυστηρός Τραμπ
Ο Τραμπ έχει ανάμεικτο ιστορικό όσον αφορά την άσκηση πολιτικής πίεσης στον Νετανιάχου.
Τον Ιούλιο, το Ισραήλ βομβάρδισε το συριακό υπουργείο Άμυνας στη Δαμασκό, ακόμη και όταν οι ΗΠΑ είχαν επισημάνει την επέκταση των δεσμών τους με τη νέα συριακή κυβέρνηση. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ παρείχε πολιτική κάλυψη στη Γάζα στον Νετανιάχου για μήνες εν μέσω αυξανόμενων ανθρωπιστικών ανησυχιών μεταξύ των Ευρωπαίων και Αράβων συμμάχων.
Αλλά τις τελευταίες εβδομάδες, έχει εμφανιστεί ένας πιο αυστηρός Τραμπ.
Ανάγκασε τον Νετανιάχου να καλέσει τον ηγέτη του Κατάρ για να ζητήσει συγγνώμη μετά από μια αποτυχημένη βομβαρδιστική επιδρομή που στόχευε τους διαπραγματευτές της Χαμάς σε αυτή τη χώρα τον Σεπτέμβριο. Τελικά, έπεισε τον Νετανιάχου να υπογράψει το σχέδιο των 20 σημείων του, παρά τις αμφιβολίες του Ισραηλινού ηγέτη.
Προς το παρόν, δήλωσε ο Άλτερμαν, ειδικός στη Μέση Ανατολή, ο Τραμπ πιθανότατα μπορεί να ασκήσει πίεση στον Νετανιάχου δεδομένης της σημαντικής δημοτικότητας του προέδρου των ΗΠΑ στο Ισραήλ.
«Η μεγαλύτερη πίεση του Τραμπ είναι ότι είναι πολύ πιο δημοφιλής πολιτικά στο Ισραήλ από τον Νετανιάχου», είπε ο Άλτερμαν, «και μπορεί είτε να υποστηρίξει το πολιτικό μέλλον του Νετανιάχου είτε να το σαμποτάρει».
Στην ομιλία του ενώπιον του ισραηλινού κοινοβουλίου τη Δευτέρα, ο Τραμπ επιτέθηκε παιχνιδιάρικα στον Ισραηλινό ηγέτη με τρόπους που έδειχναν ότι δεν ένιωθε την ανάγκη να φερθεί στον Νετανιάχου με ιδιαίτερο σεβασμό.
«Λοιπόν, βλέπεις, τώρα μπορείς να είσαι λίγο πιο ευγενικός, Μπίμπι, επειδή δεν είσαι πια σε πόλεμο», είπε ο Τραμπ γελώντας.
Αλλά οι εκλογές του επόμενου έτους θα μπορούσαν να αλλάξουν τους πολιτικούς υπολογισμούς του Νετανιάχου με τρόπους που είναι δύσκολο να προβλεφθούν.
Οι υποστηρικτές των δεξιών πολιτικών Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ και Μπεζαλέλ Σμότριτς θα μπορούσαν θεωρητικά να απειλήσουν τον κυβερνώντα συνασπισμό του Νετανιάχου εάν εξοργιστούν αρκετά από την απόφαση να σταματήσουν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της Χαμάς.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η καθυστέρηση της παλαιστινιακής ομάδας σχετικά με τον αφοπλισμό θα μπορούσε να οδηγήσει δεξιά στοιχεία του συνασπισμού να πιέσουν τον Νετανιάχου να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα, ουσιαστικά ακυρώνοντας τη συμφωνία του Τραμπ.
«Είμαστε προβληματισμένοι με το γεγονός ότι η Χαμάς εξακολουθεί, σήμερα, να δηλώνει ότι θα παραμείνει στην εξουσία στη Γάζα», δήλωσε τη Δευτέρα στο Reuters η Σίμχα Ρόθμαν, μέλος του κόμματος του Θρησκευτικού Σιωνισμού και του κυβερνώντος συνασπισμού του Νετανιάχου.
«Δεν είμαστε ευχαριστημένοι με καμία συμφωνία που δεν συνεπάγεται πλήρη παράδοση της Χαμάς… Δεν θα δεχτούμε καμία μερική νίκη».
Ένα άλλο ζήτημα που θα μπορούσε να αποδειχθεί ενοχλητικό: μια διάταξη στο ειρηνευτικό σχέδιο που παραδέχεται την πιθανότητα ενός μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους, την οποία οι αναλυτές λένε ότι οι περισσότεροι Ισραηλινοί θα δυσκολεύονταν να αποδεχτούν μετά την διασυνοριακή επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Ο Νταν Σαπίρο, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ, δήλωσε ότι εάν οι πολιτικοί της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης κάνουν έντονη εκστρατεία κατά της δημιουργίας ενός τέτοιου κράτους, αυτό θα μπορούσε να περιορίσει την προθυμία των αραβικών χωρών να πιέσουν τη Χαμάς να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της βάσει της συμφωνίας του Τραμπ.
«Αυτή ήταν μια πολύ σημαντική συμπερίληψη για να λάβουμε την υποστήριξη των αραβικών κρατών ώστε να αναλάβουν το καθήκον τους», είπε.
«Εάν ο πολιτικός διάλογος είναι μια πλήρης απόρριψη ενός παλαιστινιακού κράτους για πάντα, νομίζω ότι αυτό θα μπορούσε να χρωματίσει τον ενθουσιασμό των αραβικών κομμάτων να παίξουν τους ρόλους που πρέπει να παίξουν».
Κανάλι Ένα 90,4fm, KΠ
