Η κλιμάκωση της στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν εντείνει τη γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή, προκαλώντας έντονη ανησυχία στις διεθνείς αγορές. Οι αναταράξεις στις τιμές της ενέργειας και οι πιθανές διακοπές στις θαλάσσιες μεταφορές δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας που επηρεάζει άμεσα το παγκόσμιο εμπόριο.
Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Πειραιά, Θοδωρής Καπράλος, οι οικονομικές διακυμάνσεις ενδέχεται να επηρεάσουν ακόμη και την επικείμενη τουριστική περίοδο, δημιουργώντας πρόσθετες προκλήσεις για την ελληνική οικονομία.
Διαβαθμίζοντας την επικινδυνότητα της κατάστασης στη βάση των τριών κύριων σεναρίων που επεξεργάζεται η διεθνής κοινότητα, η ανάλυση της ΕΣΕΕ παραθέτει τις εκτιμώμενες επιπτώσεις:
Σενάριο 1: Σύντομη κρίση και περιορισμένες επιπτώσεις: Σε περίπτωση που οι στρατιωτικές επιχειρήσεις περιοριστούν σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες, οι επιπτώσεις στις αγορές θα είναι κυρίως βραχυπρόθεσμες. Σε αυτό το σενάριο, η παγκόσμια οικονομία θα δεχθεί περιορισμένο πλήγμα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Oxford Economics, μια μέτρια διαταραχή στις ενεργειακές ροές θα μπορούσε να μειώσει την παγκόσμια ανάπτυξη κατά περίπου 0,1 ποσοστιαία μονάδα και να αυξήσει τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ και την Ευρωζώνη κατά περίπου 0,3-0,4 ποσοστιαίες μονάδες (Oxford Economics, 2026). Οι επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο θα είναι μικρές και κυρίως προσωρινές.
Σενάριο 2: Μέτρια διαταραχή των ενεργειακών ροών: Ένα πιο πιθανό σενάριο είναι η παρατεταμένη ένταση χωρίς πλήρη αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ. Σε αυτή την περίπτωση, οι επιθέσεις σε πλοία ή ενεργειακές υποδομές θα αυξήσουν τα ασφάλιστρα μεταφοράς και θα προκαλέσουν διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές. Οι τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν να κινηθούν στα 80 δολάρια ανά βαρέλι κατά τη διάρκεια του β’ τριμήνου πριν υποχωρήσουν σταδιακά (Oxford Economics, 2026). Οι συνέπειες για το διεθνές εμπόριο θα είναι πιο αισθητές.
Σενάριο 3: Παρατεταμένη σύγκρουση και σοβαρό ενεργειακό σοκ: Το πιο ακραίο σενάριο αφορά μια παρατεταμένη περιφερειακή σύγκρουση που θα επηρεάσει ουσιαστικά τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, προκαλώντας σημαντικές αναταράξεις στις αγορές και επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας (ING Think, 2026). Σημαντική επιβράδυνση όλης της παγκόσμιας οικονομίας, αυξημένος πληθωρισμός και πιθανές αναταράξεις σε όλες τις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Λιανικό εμπόριο: Ενεργειακό σοκ, πληθωρισμός και συγκεντροποίηση της αγοράς
Οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή μπορούν να μεταφερθούν στο λιανικό εμπόριο κυρίως μέσω ενός νέου ενεργειακού σοκ, της αύξησης του κόστους μεταφορών και των διαταραχών στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.
Η άνοδος των τιμών ενέργειας και ναύλων ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής, μεταφοράς και διάθεσης προϊόντων, ενώ ταυτόχρονα περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και τη ζήτηση για μη βασικά αγαθά.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου αντιμετωπίζουν συμπίεση των περιθωρίων κέρδους και αυξημένες ανάγκες κεφαλαίου κίνησης. Οι πιέσεις αυτές δεν κατανέμονται ισόρροπα, καθώς οι μεγαλύτερες αλυσίδες διαθέτουν μεγαλύτερη δυνατότητα απορρόφησης του κόστους και πρόσβαση σε ανθεκτικότερα δίκτυα προμηθειών, ενώ οι μικρότερες επιχειρήσεις είναι πιο εκτεθειμένες στις διακυμάνσεις των τιμών και της ζήτησης. Ως αποτέλεσμα, τέτοιου τύπου κρίσεις τείνουν να επιταχύνουν διαδικασίες συγκεντροποίησης της αγοράς, ενισχύοντας τη θέση των ισχυρότερων παικτών του κλάδου, υπογραμμίζεται στην Ανάλυση.
Θ.Π.
