Με βαθιά συγκίνηση και τον οφειλόμενο σεβασμό τελέστηκαν οι εκδηλώσεις μνήμης για τη συμπλήρωση 83 χρόνων από τη ναζιστική θηριωδία της 10ης Ιουλίου 1943 στο Κεφαλόβρυσο Δήμου Πωγωνίου. Κάτοικοι, φορείς και επισκέπτες συγκεντρώθηκαν για να αποτίσουν φόρο τιμής στους 22 αθώους πατριώτες που κάηκαν ζωντανοί και εκτελέστηκαν από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, αφήνοντας μια ανεξίτηλη πληγή στην ιστορία του τόπου.
Οι εκδηλώσεις, που συνδιοργανώθηκαν από τον Δήμο Πωγωνίου, την Περιφέρεια Ηπείρου, την Π.Ε.Δ. Ηπείρου, την Τοπική Κοινότητα Κεφαλοβρύσου, την Ένωση Πωγωνησίων Ηπείρου, τον Εκπολιτιστικό Σύλλογο Κεφαλοβρύσου και τον Σύλλογο Γυναικών Κεφαλοβρύσου, ξεκίνησαν το πρωί με Αρχιερατικό Μνημόσυνο στον Ιερό Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, χοροστατούντος του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης κ.κ. Αλέξιου. Ακολούθησε επιμνημόσυνη δέηση στο Ηρώο Πεσόντων, προσκλητήριο νεκρών και κατάθεση στεφάνων.
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσαν τα λόγια του Σεβασμιωτάτου ο οποίος έκανε εκτενή αναφορά στον εθνομάρτυρα ρόλο του κλήρου εκείνης της περιόδου. Τόνισε τη βαθιά πίστη και την αυταπάρνηση των ιερέων της εποχής, οι οποίοι αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν το ποίμνιό τους στις πιο μαύρες σελίδες της Ιστορίας, επιλέγοντας να θυσιαστούν μαζί με τους συγχωριανούς τους και αφήνοντας μια ανεξίτηλη παρακαταθήκη χρέους και μνήμης.
Τη στήριξή του στο δίκαιο αίτημα του Δήμου Πωγωνίου για αναγνώριση του Κεφαλοβρύσου ως Μαρτυρικού Χωριού εξέφρασε ο Βουλευτής Ιωαννίνων της Ν.Δ. κ. Γεώργιος Αμυράς λέγοντας ότι είναι χρέος να αναγνωριστεί και τυπικά αυτό που η ίδια η Ιστορία έχει γράψει ενώ ο Βουλευτής του ΠΑ.ΣΟ.Κ. κ. Ιωάννης Τσίμαρης σημείωσε ότι η λήθη είναι δεύτερος θάνατος και είναι χρέος της κοινωνίας να μην ξεχάσει ποτέ.
Ο Αντιπεριφερειάρχης Ηπείρου κ. Πρόδρομος Γαϊτανίδης, στον χαιρετισμό του υπογράμμισε ότι το Κεφαλόβρυσο αποτελεί ένα ανεξίτηλο σύμβολο της ηπειρώτικης θυσίας και αντίστασης. «Το αίμα των 22 αυτών ανθρώπων μάς θυμίζει το αιώνιο χρέος που έχουμε να υπερασπιζόμαστε την αλήθεια της Ιστορίας μας» σημείωσε χαρακτηριστικά.
Το στίγμα της ιστορικής ευθύνης αλλά και των επόμενων διεκδικήσεων του Δήμου έδωσε στον χαιρετισμό του ο Δήμαρχος Πωγωνίου κ. Κωνσταντίνος Καψάλης σημειώνοντας μεταξύ άλλων:
«Βρισκόμαστε σήμερα εδώ, μπροστά σε αυτό το ιερό μνημείο, για να εκπληρώσουμε το ετήσιο ραντεβού μας με την Ιστορία. Πέρασαν 83 χρόνια από εκείνο το μεσημέρι της 10ης Ιουλίου του 1943, όταν ο καπνός και η φλόγα έπνιξαν το Κεφαλόβρυσο, μετατρέποντας έναν ευλογημένο τόπο σε ένα απέραντο θυσιαστήριο. Τιμούμε σήμερα τη μνήμη των 22 αδικοχαμένων πατριωτών μας. Των ανθρώπων που κάηκαν ζωντανοί από τη ναζιστική θηριωδία, πληρώνοντας με τη ζωή τους το τίμημα της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας.
Η φετινή μας συγκέντρωση δεν είναι μόνο μια πράξη πένθους, αλλά και μια πράξη ευθύνης απέναντι στο παρελθόν και το μέλλον μας. Θέλω να σας ενημερώσω υπεύθυνα ότι ο Δήμος Πωγωνίου δεν καταθέτει τα όπλα. Παρά τις όποιες καθυστερήσεις ή εμπόδια του παρελθόντος, η διεκδίκησή μας για την επίσημη αναγνώριση του Κεφαλοβρύσου ως “Μαρτυρικό Χωριό” συνεχίζεται με νέα ορμή. Συστήσαμε ήδη ειδική επιστημονική επιτροπή, η οποία εργάζεται εντατικά για τη σύνταξη ενός νέου, πλήρους και τεκμηριωμένου φακέλου που θα κατατεθεί στις αρμόδιες αρχές.
Για εμάς, η αναγνώριση αυτή δεν είναι μια τυπική διαδικασία. Είναι μια ηθική δικαίωση για έναν τόπο που θρήνησε αθώα θύματα. Ο πόνος και η θυσία δεν μετριούνται με ψυχρά ποσοστά ή στατιστικές. Η ιστορική αλήθεια είναι μία και αδιαπραγμάτευτη: Το Κεφαλόβρυσο υπήρξε, είναι και θα παραμείνει στη συνείδηση όλων μας ένας τόπος μαρτυρικός».
Παράλληλα ο κ. Καψάλης αναφέρθηκε στο έργο αποκατάστασης του Μνημείου λέγοντας:
«Οφείλουμε συγχρόνως να διατηρούμε τον χώρο που φιλοξενεί τη μνήμη των ηρώων μας στην κατάσταση που τους αξίζει. Στο πλαίσιο αυτό, ο Δήμος έχει ήδη δρομολογήσει ένα σπουδαίο έργο, αυτό της πλήρους αποκατάστασης του Μνημείου Πεσόντων και του περιβάλλοντα χώρου, συνολικού προϋπολογισμού 69.000€, από τα οποία οι 40.000 ήταν δωρεά από τον τότε Πρόεδρο της Βουλής κ. Κώστα Τασούλα και τον ευχαριστούμε πολύ.
Είναι αλήθεια ότι οι πρωτοφανείς θεομηνίες που έπληξαν την περιοχή μας τον χειμώνα, οδηγώντας μάλιστα στην κήρυξη του Δήμου μας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, πήγαν πίσω τον αρχικό μας σχεδιασμό. Με την έλευση του καλοκαιριού, και καθώς το χωριό μας σφύζει από ζωή με την επιστροφή των συγχωριανών και των επισκεπτών μας, επιλέξαμε συνειδητά να μην ξεκινήσουν οι εργασίες τώρα. Θέλουμε να αποφευχθεί η ταλαιπωρία, η σκόνη και η όχληση, ώστε όλοι να απολαύσουν απρόσκοπτα τη διαμονή τους στον τόπο μας. Έτσι, το μεγάλο αυτό έργο πρόκειται να ξεκινήσει αμέσως μετά, το φθινόπωρο. Μέχρι τότε, φροντίσαμε να γίνει ένας πλήρης και σχολαστικός καθαρισμός του μνημείου για τη σημερινή ημέρα, και σας διαβεβαιώνω ότι μέσα στον επόμενο χρόνο, η πλατεία και το μνημείο μας θα έχουν μια εντελώς διαφορετική, ανανεωμένη και αντάξια της ιστορίας τους όψη.
Αυτό το σύμβολο θυσίας θα στέκει σύντομα αναβαθμισμένο, όχι απλώς για να καλλωπίσει τον χώρο, αλλά για να αποτελεί έναν τόπο αξιοπρέπειας και παιδείας για τις επόμενες γενιές. Έναν τόπο όπου τα παιδιά μας θα μαθαίνουν ότι η ελευθερία δεν είναι δεδομένη, αλλά κερδίζεται με θυσίες»
Ο Πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Κεφαλοβρύσου κ. Γεώργιος Μεντής ανέφερε: «Για εμάς τους κατοίκους του Κεφαλοβρύσου, η 10η Ιουλίου δεν είναι μια απλή σελίδα σε ένα βιβλίο. Είναι ο βουβός πόνος των σπιτιών μας, είναι οι παππούδες και οι συγγενείς μας που δεν γνωρίσαμε ποτέ. Η μνήμη τους είναι ζωντανή μέσα από την καθημερινότητά μας και η δικαίωση της θυσίας τους αποτελεί για εμάς ιερή παρακαταθήκη. Δεν θα ξεχάσουμε ποτέ».
Στην εκδήλωση παρευρέθηκε και ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Βλάχων κ. Μιχάλης Μαγειρίας που εξέφρασε τη στήριξη της Ομοσπονδίας στο δίκαιο αίτημα αναγνώρισης ως Μαρτυρικού Χωριού.
Την κεντρική ομιλία της ημέρας εκφώνησε ο Αναπλ. Καθηγητής Ιστορίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ., κ. Στράτος Δορδανάς, με θέμα: «Η 1η Μεραρχία Ορεινών Καταδρομών: αντίποινα, μνήμη και ηθικό χρέος», αναλύοντας με επιστημονική ακρίβεια και καθηλωτικό τρόπο το ιστορικό πλαίσιο και τη βαρύτητα της ναζιστικής θηριωδίας.
Η ημέρα μνήμης περιελάμβανε και φέτος τον καθιερωμένο «Δρόμο Μνήμης 5 χλμ.», με τους αθλητές να τρέχουν για να τιμήσουν τις ψυχές των πεσόντων. Μετά το πέρας της εκδήλωσης ακολούθησε η βράβευση των νικητών. Την πρώτη θέση έλαβε ο Φαίδων Μεντής, τη δεύτερη θέση έλαβε ο Γιώργος Νατσίκος και την τρίτη θέση έλαβε ο Άγγελος Ντόστι.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με το υπέροχο κέρασμα και τα παραδοσιακά εδέσματα που ετοίμασε με φροντίδα ο Σύλλογος Γυναικών Κεφαλοβρύσου.
Θ.Α.
