Στην ιδανική εκδοχή της γονεϊκότητας, τα παιδιά μεγαλώνουν ισορροπημένα: αριστεύουν στο σχολείο, διαπρέπουν στις δραστηριότητές τους και ταυτόχρονα
είναι χαρούμενα. Στην πραγματικότητα, όμως, πολλές φορές η πίεση για καλές επιδόσεις έρχεται σε σύγκρουση με την ευτυχία των παιδιών, δημιουργώντας ένα
δίλημμα: Πώς μπορεί ένα παιδί να πετύχει χωρίς να χάσει τη χαρά της παιδικής του ηλικίας;
Η πίεση των επιδόσεων και οι επιπτώσεις της
Το σχολικό σύστημα συχνά εστιάζει αποκλειστικά στους βαθμούς, με αποτέλεσμα τα παιδιά να μεγαλώνουν πιστεύοντας ότι η αξία τους καθορίζεται από αριθμούς
και αριστεία. Πολλοί γονείς, από αγάπη και αγωνία για το μέλλον των παιδιών τους, ενισχύουν αυτή τη νοοτροπία:
«Πρέπει να έχεις καλούς βαθμούς για να πετύχεις.»
«Διάβασε περισσότερο, οι άλλοι τα καταφέρνουν καλύτερα.»
«Η αποτυχία δεν είναι επιλογή.»
Όμως, τι συμβαίνει όταν το διάβασμα γίνεται υποχρέωση και όχι ανάγκη για γνώση;
Η συνεχής πίεση μπορεί να προκαλέσει άγχος, ανασφάλεια και φόβο για την αποτυχία, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οδηγεί σε απογοήτευση και έλλειψη
κινήτρου.
Έρευνες δείχνουν ότι το 63% των κοριτσιών και το 43% των αγοριών σε χώρες της Ευρώπης αναφέρουν ότι νιώθουν έντονο σχολικό άγχος, με τις κύριες αιτίες να είναι οι εξετάσεις και οι προσδοκίες των γονέων. Επιπλέον, έρευνες δείχνουν πως οι μαθητές που πιέζονται υπερβολικά έχουν 26.7% περισσότερες πιθανότητες να
εμφανίσουν συμπτώματα κατάθλιψης στην ενήλικη ζωή.
Η λάθος επιλογή σπουδών: Ένας φαύλος κύκλος
Η πίεση δεν σταματά στο σχολείο. Πολλά παιδιά φτάνουν στη στιγμή που πρέπει να επιλέξουν σπουδές χωρίς να έχουν ανακαλύψει τι πραγματικά τους αρέσει. Οι
κοινωνικές απαιτήσεις και οι προσδοκίες των γονιών συχνά οδηγούν σε επιλογές που δεν αντικατοπτρίζουν τις πραγματικές τους επιθυμίες.
Πόσοι έχουν σπουδάσει μια «καλή» σχολή, μόνο και μόνο για να διαπιστώσουν αργότερα ότι δεν τους ταιριάζει;
Όταν η εργασία γίνεται αγγαρεία και όχι επιλογή, η ευτυχία γίνεται δύσκολος στόχος. Αν δεν αγαπήσεις αυτό που κάνεις, πώς θα είσαι ευτυχισμένος;
Η συνεχής πίεση για υψηλές επιδόσεις μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένα επίπεδα άγχους, τα οποία με τη σειρά τους επηρεάζουν αρνητικά τις σχολικές επιδόσεις.
Παιδιά που βιώνουν έντονο σχολικό άγχος δυσκολεύονται να αποδώσουν, ενώ παράλληλα επηρεάζεται και η συναισθηματική τους ισορροπία.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
Η επιτυχία και η ευτυχία δεν είναι αντίθετες έννοιες. Μπορούν να συνυπάρχουν, αρκεί να βρεθεί η σωστή ισορροπία.
Δώστε έμφαση στη διαδικασία, όχι μόνο στο αποτέλεσμα.
Οι βαθμοί δεν είναι αυτοσκοπός. Το σημαντικότερο είναι να μάθει το παιδί πώς να σκέφτεται, να επιλύει προβλήματα και να ανακαλύπτει τη χαρά της γνώσης.
Αφήστε το παιδί να ανακαλύψει τις κλίσεις του.
Δεν έχουν όλα τα παιδιά τις ίδιες δεξιότητες. Κάποιο μπορεί να αγαπά τα μαθηματικά, ενώ κάποιο άλλο τη μουσική. Δώστε τους χώρο να εξερευνήσουν και
να ανακαλύψουν τι τα ενθουσιάζει πραγματικά.
Ενθαρρύνετε την προσπάθεια, όχι την τελειότητα.
Ένα λάθος ή ένας χαμηλός βαθμός δεν καθορίζει το μέλλον του παιδιού. Η αποτυχία είναι κομμάτι της μάθησης και της εξέλιξης.
Διαχωρίστε τη δική σας επιτυχία από αυτήν του παιδιού σας.
Πολλές φορές οι γονείς, χωρίς να το συνειδητοποιούν, προσπαθούν να εκπληρώσουν τα δικά τους όνειρα μέσω των παιδιών τους. Δώστε τους την
ελευθερία να χαράξουν τον δικό τους δρόμο.
Ακούστε το παιδί σας.
Πώς νιώθει; Τι το αγχώνει; Ποιες είναι οι πραγματικές του επιθυμίες; Ένα παιδί που αισθάνεται ότι το κατανοούν και το στηρίζουν θα έχει μεγαλύτερη
αυτοπεποίθηση και κίνητρο να πετύχει.
Ευτυχισμένο παιδί = Επιτυχημένος ενήλικας
Η επιτυχία δεν μετριέται μόνο σε βαθμούς και πτυχία, αλλά στο κατά πόσο ένας άνθρωπος είναι ευτυχισμένος και γεμάτος με αυτό που κάνει. Ένα παιδί που
μεγαλώνει νιώθοντας ασφαλές, αγαπημένο και ελεύθερο να επιλέξει το δικό του μέλλον θα είναι και πιο ολοκληρωμένος ενήλικας.
Και ίσως το ερώτημα «Καλοί μαθητές ή ευτυχισμένα παιδιά;» να μην έχει λόγο ύπαρξης.
Γιατί η πραγματική επιτυχία είναι να μεγαλώνουμε ανθρώπους που νιώθουν πλήρεις.
Αλεξάνδρα Ανδρικοπούλου – Καρακατσάνη
Εκπαιδευτικός Γερμανικής Γλώσσας | Education Coach & Mentor | Εξειδίκευση στη Μαθησιακή Υποστήριξη & Ειδική Αγωγή
