Τον Απρίλιο η Βενετία άρχισε ένα αμφιλεγόμενο πείραμα: να χρεώνει με 5 ευρώ όσους επισκέπτονταν την πόλη ημέρες υψηλής τουριστικής κίνησης και δεν είχαν σκοπό να μείνουν παρά μόνο για μερικές ώρες (δηλαδή να μην διανυκτερεύσουν).
Αυτό όμως δεν το έπραξε μόνο η Βενετία με τα 30 εκατομμύρια επισκέπτες της ετησίως.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ένα τοπικό συμβούλιο στην κομητεία του Κεντ πρότεινε επίσης την καθιέρωση τουριστικού φόρου για τις διανυκτερεύσεις στην κομητεία. Στη Σκωτία, φαίνεται πιθανό οι επισκέπτες στο Εδιμβούργο να πληρώνουν επίσης ένα τέλος ενώ και η κυβέρνηση της Ουαλίας σχεδιάζει να εισαγάγει παρόμοια νομοθεσία εντός του 2024.
Αυτή στην στιγμή υπάρχουν περισσότεροι από 60 προορισμοί σε όλο τον κόσμο όπου ισχύουν ήδη αυτού του είδους οι φόροι.
Άλλοι είναι «εθνικής εμβέλειας», όπως στην Ιρλανδία και άλλοι αφορούν συγκεκριμένες πόλεις, πχ στις ΗΠΑ. Επίσης, ορισμένοι ισχύουν εδώ και παρά πολλά χρόνια (από το 1910 στην Γαλλία) ενώ οι περισσότεροι εισήχθησαν την τελευταία δεκαετία.
Πριν χτυπήσει η πανδημία, το 2020 είχε χαρακτηριστεί από ΜΜΕ ως «έτος του τουριστικού φόρου», καθώς το Άμστερνταμ εντάχθηκε σε μια συνεχώς αυξανόμενη λίστα προορισμών, που περιλαμβάνει το Παρίσι, τη Μάλτα και το Κανκούν, που χρεώνουν τους τουρίστες για ολιγόωρες, ημερήσιες επισκέψεις.
Η θέσπιση αυτών των τουριστικών φόρων ήταν συχνά αμφιλεγόμενη, με φορείς του κλάδου να εκφράζουν ανησυχίες για τις πιθανές επιπτώσεις στον κλάδο.
Μειώθηκε ο τουρισμός;
Τα πράγματα όμως δεν είναι ακριβώς έτσι, ούτε τόσο απλά αφού αρκετές μελέτες καταλήγουν σε διαφορετικά συμπεράσματα.
Για παράδειγμα, ορισμένες αναφέρουν ότι οι τουριστικές εισφορές αποτρέπουν τους ξένους τουρίστες στις Βαλεαρίδες και τις Μαλδίβες και ότι μπορεί να αποτρέψουν τους ανθρώπους από τη συμμετοχή στον εγχώριο τουρισμό.
Ωστόσο, σε ένα από τα πιο δημοφιλή τουριστικά σημεία του κόσμου με εισφορά, τη Βαρκελώνη, ο αριθμός των επισκεπτών αυξάνεται σταθερά, με τους επισκέπτες σε ξενοδοχεία να έχουν αυξηθεί από 7,1 εκατομμύρια το 2013 σε 9,5 εκατομμύρια το 2019.
Στην πραγματικότητα, η σχέση μεταξύ επιβάρυνσης επισκεπτών και τουριστικής ροής είναι τόσο περίπλοκη που δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη εκτίμηση ούτε καν στο εσωτερικός της χώρας.
Η Ιταλία επίσης ήταν μια από τις χώρες που μελετήθηκαν πολύ ως προς τις συνέπειες της επιβολής τουριστικού φόρου αλλά και εκεί τα αποτελέσματα δεν είναι σαφή.
Μια άλλη μελέτη, που εξετάζει τρεις γειτονικές ιταλικές παραθαλάσσιες περιοχές διαπιστώνει ότι μόνο σε έναν προορισμό η επιβάρυνση των επισκεπτών μείωσε την τουριστική ροή. Μια άλλη μελέτη δε για τις Ρώμη, Φλωρεντία και Πάντοβας δείχνει ότι στις πόλεις δεν υπήρξαν αρνητικές επιπτώσεις, ούτε από ντόπιους Ιταλούς ούτε από επισκέπτες του εξωτερικού.
Επομένως, ο αντίκτυπος των τουριστικών φόρων στον αριθμό των επισκεπτών είναι χωρίς αποκλεισμούς.
Τι γίνεται όμως με άλλες επιπτώσεις, όπως τα πιθανά οφέλη από τη δαπάνη των εσόδων που συγκεντρώθηκαν;
Που πάνε τα χρήματα από τους φόρους;
Ως μέρος ενός συνεχιζόμενου ερευνητικού project, το CNN εξέτασε τι συμβαίνει σε επτά διαφορετικούς προορισμούς στους οποίους επιβάλλονται τουριστικοί φόροι, με στόχο να διαπιστώσει πώς δαπανώνται τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν.
Για τα περισσότερα μέρη, τα έσοδα από τουριστικούς φόρους χρησιμοποιήθηκαν για τη χρηματοδότηση του μάρκετινγκ και του brand – έτσι επενδύθηκαν άμεσα για την προσέλκυση περισσότερων τουριστών.
Τα έσοδα χρησιμοποιούνται επίσης πολύ συχνά για τη χρηματοδότηση τουριστικών υποδομών, από δημόσιες τουαλέτες και μονοπάτια πεζοπορίας ή ποδηλασίας έως για την δημιουργία συνεδριακού κέντρο πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων στην Κομητεία Όραντζ της Φλόριντα.
Στις Βαλεαρίδες, τα έσοδα τείνουν να πηγαίνουν σε έργα που μετριάζουν τις αρνητικές επιπτώσεις του τουρισμού στο περιβάλλον, τον πολιτισμό και την τοπική κοινωνία των νησιών. Τα έργα αφορούν τη διαχείριση απορριμμάτων, τη διατήρηση φυσικών οικοτόπων και ιστορικών μνημείων και κοινωνική στέγαση.
Ωστόσο, γενικά, οι τουριστικοί φόροι έχουν εφαρμοστεί με επιτυχία σε όλους τους προορισμούς που εξετάστηκαν και υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι οι τουρίστες ανέβαλαν την επίσκεψη τους.
Η έρευνα δείχνει επίσης ότι όταν ενημερώνονται οι τουρίστες για ποιο σκοπό επιβάλλεται ο φο΄ρος – και όταν σχετίζεται άμεσα με τη βελτίωση της εμπειρίας τους ή την ενίσχυση του βιώσιμου τουρισμού – είναι πρόθυμοι να πληρώσουν.
Στόχος οι «ταξιδιώτες της μια μέρας»
Για πολλούς τουριστικούς προορισμούς, το μείζον πρόβλημα δεν είναι οι τουρίστες μιας νύχτας, αλλά οι ημερήσιοι επισκέπτες που χρησιμοποιούν τοπικούς πόρους αλλά αφήσουν ελάχιστα στον τόπο.
Για αυτούς τους λόγους, οι φόροι συχνά στοχεύουν να αποτρέψουν αυτούς του επισκέπτες και οι καμπάνιες που γίνονται θέλουν να προσελκύσουν τουρίστες που θα κάνουν διανυκτερεύσεις.
Η Βενετία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της αλλαγής. Και τον Απρίλιο του 2024, μετά από μακροχρόνιες συζητήσεις μεταξύ της τοπικής αρχής, των κατοίκων και των ιδιοκτητών επιχειρήσεων, η Βενετία ξεκίνησε να δοκιμάζει την επιβολή ημερήσιου φόρου επισκεπτών (το λεγόμενο «τέλος πρόσβασης».)
Πίσω στο Κεντ, μπορεί να χρειαστεί περισσότερος χρόνος για να πραγματοποιηθούν τέτοια ριζοσπαστικά σχέδια. Σε αντίθεση με τη Σκωτία και την Ουαλία, δεν υπάρχουν επί του παρόντος εθνικά σχέδια για την εισαγωγή τουριστικών φόρων στην Αγγλία.
Αυτό μπορεί να θεωρηθεί κοντόφθαλμο, δεδομένης της απόλυτης ανάγκης πολλών προορισμών στην Αγγλία να βελτιώσουν τις τοπικές υποδομές στις οποίες βασίζονται οι τουρίστες, συμπεριλαμβανομένων των καθαρών υδάτων κολύμβησης και των δημόσιων συγκοινωνιών. Στο Μάντσεστερ και το Λίβερπουλ, οι επιχειρήσεις έχουν εφαρμόσει εθελοντικές χρεώσεις διανυκτέρευσης στους επισκέπτες, ελλείψει της νομικής βάσης για την εφαρμογή υποχρεωτικών εισφορών.
Πολλές άλλες πόλεις πιθανότατα θα ακολουθήσουν το παράδειγμά τους.
Newsroom, Κανάλι Ένα, 90,4 fm, Κ.Π.
