Μια σημαντική απόφαση έλαβε η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη. Έθιμα, παραδοσιακές τέχνες και κοινωνικές τελετουργίες από τη νησιωτική χώρα εγγράφονται στο εθνικό ευρετήριο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Πιο συγκεκριμένα πρόκειται για: Την Ανδριώτικη Βεγγέρα, το Μελεκούνι της Ρόδου, τη Σιφνέικη κεραμική, τα γνωστά πανηγύρια της Ικαρίας, τις Μάντρες της Λήμνου και την Καλαντήρα της Νισύρου.
Η «επίσκεψη» ως έθιμο
Η Βεγγέρα αποτελεί χαρακτηριστική έκφραση της κοινωνικής ζωής της Άνδρου, που κρατά πολλές γενεές πίσω και σε ένα βαθμό συνεχίζεται έως σήμερα. Τι ακριβώς όμως είναι; Ακούστε πώς την περιγράφει ο πρόεδρος της Ένωσης Ανδρίων, Μιχάλης Καψαμπέλης.
Το γλύκισμα
Το Μελεκούνι της Ρόδου είναι ένα παραδοσιακό κέρασμα που παρασκευάζεται κυρίως στο χωριό Κοσκινού. Η ονομασία του είναι σύνθετη, από τη λέξη μέλι και κουννί (κούνα-νες) που στη ροδική διάλεκτο σημαίνει σπόρος. Αποτελεί δε εθιμική πρακτική που συνδέεται με τη συλλογική μνήμη, τις διατροφικές συνήθειες των ροδίων, καθώς και με τη διαμόρφωση της παραδοσιακής ελληνικής ζαχαροπλαστικής.
Παρασκευάζεται από σουσάμι, μέλι, αμύγδαλα, ξύσμα από εσπεριδοειδή και μπαρχαρικά. Έχει μαλακή, εύκαμπτη υφή και χρυσοκίτρινο χρώμα. Έχει το ρόλο του προσκλητηρίου για τους γάμους στο χωριό και του κεράσματος μετά το μυστήριο της βάπτισης. Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί πως το εν λόγο προϊόν βρίσκεται σε καθεστώς προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης και γεωγραφικής ένδειξης (Π.Ο.Π., Π.Γ.Ε).
Στο νησί του Ίκαρου
Τα πανηγύρια της Ικαρίας, ως εθιμική πρακτική, είναι ζωτικής σημασίας για την ανανέωση των οικογενειακών και φιλικών δεσμών, αφού προσδίδουν το αίσθημα του «ανήκειν» στους συμμετέχοντες. Η μέθεξη που προκαλείται είναι πραγματικά μοναδική και δεν αποτυπώνεται με λόγια. Αυτός, ίσως, είναι και ο βασικότερος από τους λόγους που τα πανηγύρια εγγράφονται στο ευρετήριο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Παραγωγικές μονάδες
Η Λήμνος είναι ένα κατεξοχήν αγροτικό νησί. Παράγει από κρασί, μέχρι τυριά και όσπρια. Ή μάντρα, λοιπόν, είναι η υλική υποδομή για την παρασκευή των παραπάνω αγαθών. Μια ολοκληρωμένη μονάδα, με τα κτήρια και τους αγρούς της. Αποτυπώνει δε τις παραγωγικές σχέσεις που αναπτύσσονται στο νησί, ενώ οι παλαιότερες από αυτές (τις μάντρες) είναι «σήμα κατατεθέν».
Η κεραμική τέχνη
Εδώ δεν χρειάζεται να πει κανείς πολλά. Το νησί έχει μια από τις σημαντικότερες αγγειοπλαστικές παραδόσεις, που κρατά πάνω από τρεις αιώνες. Είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την πολιτιστική κληρονομιά, την καλλιτεχνική δημιουργία αλλά και την οικονομία του νησιού.
Το έθιμο του νησιού με το ηφαίστειο
Κλείνοντας, έχουμε την Καλαντήρα της Νισύρου. Ένα έθιμο που λαμβάνει χώρα το Σάββατο του Λαζάρου, με τα παιδιά να ζωντανεύουν τα καλντερίμια του νησιού. Ο Δήμαρχος, Χριστοφής Κορωναίος, περιγράφει τι ακριβώς γίνεται εκείνη τη μέρα και εξηγεί πως είναι σημαντικό αυτή η παράδοση να μη σβήσει.
Σ.Π.
